Gelaagde Gevoelens
Eens in de twee, drie jaar herlees ik Engelse bronteksten van Dabrowski. Dit jaar ook en elke keer is het een ware herlezing, want de ontdekkingen die ik in de tussentijd heb opgedaan, kan ik telkens spiegelen aan andere facetten van de uitgebreide theorie, het gedachtesysteem, van Dabrowski.
In "Dynamics of Concepts" bespreekt Dabrowski onder andere meergelaagde uitingen en ontwikkelingen van vreugde en verdriet. Beide emoties tonen zich op elke laag en tussenlaag (van primaire integratie tot secundaire integratie) die in de theorie beschreven worden kwalitatief ánders. Twee fragmenten:
'Sadness, on its lowest level, is elemental and nonreflective, with a predominance of psychosomatic, temperamental elements. It is caused by fatique after a strong physiological spending of energy in work, in conditions of unrealized psychophysical needs, or in frustration connected with these needs [...] close to a state of dissatisfaction. This sadness expresses a "readiness to anger".
[...]
'On a higher level, joy and sadness are connected with successes and failures in one's development. They cooperate with the activities of the third factor*, inner psychic transformation, empathy and the process of approaching the ideal of personality. They become empathic, calmer, far-reaching and nontemperamental (bladzijde 17,18).'
Herken je grove of subtiele verschillen in jouw ervaring van verdriet of vreugde? Het is interessant om ook eens voor jezelf na te gaan welke verschillende ervaringen en uitingsvormen van emoties je kent - en welke psychologische groeidynamiek hiermee gepaard gaat. Welke context faciliteert voor jou een vorm van verdriet met transformatieve waarde?
Ik schreef ook eens een blog over hoe vreugde en verdriet samen kunnen komen, daarin ook expressief zijn voor meergelaagde ontwikkeling van beide emoties.
Tijdens de verdiepingsmodule Shaken, not Broken: Positieve Desintegratie als Persoonlijk Proces bestuderen en bespiegelen we deze meergelaagdheid aan de hand van concrete, persoonlijke voorbeelden. We herkennen en scheppen ontwikkelruimte voor nuances, diepe waarden, erkenning van kwetsbaarheid en ontplooiing van complexiteit.
*derde factor van het ontwikkelpotentieel, intrinsieke motivatie tot ontwikkeling